Ο Πολλαπλασιασμός της ελιάς

Ο πολλαπλασιασμός της ελιάς χωρίζεται σε δύο κατηγορίες, στον αγενή και τον εγγενή. Ο αγενής πολλαπλασιασμός γίνεται με την χρησιμοποίηση τμημάτων του δέντρου όπως οι γόγγροι ή αλλιώς σφαιροβλάστες, παραφυάδες, μοσχεύματα και εμβολιασμό.  Ο εγγενής πολλαπλασιασμός γίνεται με την βοήθεια των πυρήνων της δηλαδή τα κουκούτσια.

 Αγενής πολλαπλασιασμός

Όπως προαναφέραμε ο αγενής πολλαπλασιασμός γίνεται χρησιμοποιώντας μέρη του δέντρου, αναλύουμε στη συνέχεια ποια είναι αυτά τα μέρη και πως γίνεται ο πολλαπλασιασμός τους.

Σχιστός εμβολιασμός δέντρου

Πολλαπλασιασμό με εμβολιασμός της ελιάς

Κατά την διαδικασία αυτή οι ιστοί ενός δέντρου (μιας ποικιλίας) μπόλι, ενώνονται με τους ιστούς της άλλης ποικιλίας υποκείμενο. Το αποτέλεσμα της ένωσης είναι η γενετική τροποποίηση του υποκειμένου στην ποικιλία με την οποία εμβολιάστηκε (μπολιάστηκε). Ο εμβολιασμός εφαρμόζεται στα άγρια σπορόφυτα (αυτοφυή ή σπαρτά) με την επιθυμητή ποικιλία ή την αλλαγή παλιών ποικιλιών.

Κατάλληλη περίοδος είναι το Μάρτιο – Απρίλιο όταν είναι περιορισμένος ο κίνδυνος παγετού και ο φλοιός αποκολλάται εύκολα. Τα νεαρά δενδρύλλια εμβολιάζονται όταν έχουν αποκτήσει 1cm πάχος τουλάχιστον αφού προηγουμένως μονοβεργιστούν καθ΄ όλο το μήκος τους. Τα εμβόλια λαμβάνονται από ανεπτυγμένους βλαστούς του προηγουμένου έτους με πάχος μέχρι 0,5cm από την επιθυμητή ποικιλία.

Παρακολουθήστε το ερασιτεχνικό εισαγωγικό video των εμβολιασμών του καθηγητή Β. Φίλια από τα μαθήματα του ΙΓΕ.

Ασπιδιωτός

Μέθοδος εμβολιασμού της ελιάς με ενοφθαλμισμό (ασπιδιωτός)

Είναι αρκετά διαδεδομένη μέθοδος εμβολιασμού.  Σε αυτόν τον τύπο κάνουμε μία τομή σχήματος Τ πάνω στον φλοιό του υποκειμένου και εισάγουμε το μπόλι του οφθαλμού (με καλά ανεπτυγμένο μάτι, δηλ. να έχει εκπτυχθεί μερικώς ο βλαστός για να έχει μεγαλύτερο ποσοστό επιτυχίας) με τον απαραίτητο φλοιό σε σχήμα ασπίδας, αφήνοντας τον οφθαλμό ακάλυπτο. Στη συνέχεια αλείφουμε με πάστα την δεμένη με χόρτο ράφια πληγή.

Παρακολουθήστε το ερασιτεχνικό video των εμβολιασμών με ενοφθαλμισμό του καθηγητή Β. Φίλια από τα μαθήματα του ΙΓΕ.

Μέθοδος εμβολιασμού της ελιάς με πλακίτη

Είναι επίσης γνωστή μέθοδος εμβολιασμού. Σε αυτόν τον τύπο παίρνουμε το μπόλι από ένα νεαρό και χυμώδες κλαδί, κόβοντας ένα τετράγωνο κομμάτι ή ορθογώνιο με τον οφθαλμό του. Κάνουμε μία τομή ίδιας αναλογίας με το μπόλι πάνω στον φλοιό του υποκειμένου και εισάγουμε το μπόλι του οφθαλμού με τον απαραίτητο φλοιό αφήνοντας τον οφθαλμό ακάλυπτο. Στη συνέχεια δένουμε με αλοίφουμε χόρτο ράφια και απλώνουμε την πάστα. Όπως στο σχήμα. Η διαδικασία αυτή γίνεται την ίδια περίοδο με τον ενδοφθαλμισμό (Μάρτιο-Απρίλιο).

Υπόφλοιος εγκεντρισμός της ελιάς (σε μεγαλύτερης ηλικίας δέντρα)

Επιλέγουμε τα δέντρα που θέλουμε να εμβολιάσουμε και κόβουμε τους βραχίονες που θα εμβολιαστούν στο κατάλληλο ύψος ώστε να αποφεύγεται η βλάστηση οφθαλμών που βρίσκονται σε λανθάνουσα κατάσταση (δεν τους αποκόβουμε όλους ώστε να συνεχίσει η ομαλή λειτουργία του δέντρου).

Τα εμβόλια (κεντράδια) καλό είναι να φέρουν δύο γόνατα δηλαδή δύο ζεύγη οφθαλμών στα οποία δίνουμε το σχήμα της σφήνας με πάχος 6-12 mm (χιλιοστά). Τα κεντράδια πρέπει να είναι από καλά αναπτυγμένους βλαστούς μέσης ζωηρότητας 2ετές ή τριετές, της επιθυμητής ποικιλίας. Τα ετοιμάζουμε νωρίτερα και τα φυλάσσουμε μέσα σε σακούλες για να μην αφυδατωθούν.Ανοίγουμε δύο αντικριστές σχισμές στο υποκείμενο που είναι καρατομημένο και τοποθετούμε τα εμβόλια δένοντας σφιχτά με χόρτο ράφια. Αλείφουμε με πάστα όλη την επιφάνεια του δεσίματος και το επάνω μέρος των εμβολίων.

Για να το προστατέψουμε από τα πουλιά φτιάχνουμε ένα προστατευτικό τόξο από ένα ευλύγιστο κλαδί ή μία πλαστική ταινία.

Πλευρικός εγκεντρισμός (σε μικρότερης ηλικίας δέντρα)

Πλευρικό εγκεντρισμό εφαρμόζουμε σε δέντρα που έχουν λεπτούς βραχίονες 1,5-3 cm. Οι βραχίονες κόβονται στο κατάλληλο ύψος, γίνεται μια πλευρική τομή σε βάθος (φλοιός και λίγο ξύλο). Τα κεντράδια που χρησιμοποιούμε είναι πάχους 0,5cm, από ετήσιους βλαστούς με τα φύλλα τους, τα οποία διαμορφώνονται σε μονόπλευρη σφήνα. Τα τοποθετούμε μέσα στη σχισμή και δένουμε με χόρτο ράφια. Για την προστασία του εμβολίου ακολουθούμε τη διαδικασία του υπόφλοιου εγκεντρισμού.

Οι βλαστοί που αναφύονται κάτω από το εμβόλιο αφαιρούνται για να μην καταναλώνουν δύναμη και θρεπτικά στοιχεία από το μητρικό φυτό. Μετά την επιτυχία του εμβολιασμού και όταν αρχίσει η βλάστηση του εμβολίου καρατομούμε το υποκείμενο 10 cm πάνω από το εμβόλιο και τοποθετούμε πάστα στην τομή.

Στα επόμενα video θα παρακολουθήσετε εμβολιασμό πλευρικού εγκεντρισμού και συμβουλές.

Σχιστός εμβολιασμός δέντρου

Σχιστός εμβολιασμός ελιάς

Σχιστό εμβολιασμό κάνουμε στην περίπτωση που δεν έχουμε αποκόλληση του φλοιού από το υποκείμενο. Ο εμβολιασμος μπορεί να γίνει από το τέλος του χειμώνα μέχρι την άνοιξη. Συνήθως γίνεται τον Μάρτιο ανάλογα με την περιοχή και το είδος που θα εμβολιάσουμε. Σε κάθε περίπτωση όμως οι εμβολιοφόροι βλαστοί συλλέγονται πριν εκπτυχθούν οι οφθαλμοί.

Προετοιμασία υποκειμένου

  1.  Απομακρύνουμε κάθε πλάγια βλάστηση η οποία μπορεί να αποτελέι εμπόδιο στην περιοχή του εμβολιασμού. Στο ύψος που θέλουμε να εμβολιάσουμε κόβουμε το υποκείμενο κάθετα στον άξονα του κλαδιού.
  2. Με την βοήθεια του σχίστη και σφυριού εκτελούμε κατακόρυφη τομή κατά τη μεγαλύτερη διάμετρο του κλαδιού σε βάθος 10 cm.
  3. Με την γλωσσίδα του σχίστη κρατάμε ανοιχτή την τομή προκειμένου να τοποθετήσουμε τα εμβόλια.

Προετοιμασία εμβολίου και τοποθέτηση

  1. Ο εμβολιοφόρος βλαστός (κεντράδι) κόβεται σε τόσα τεμάχια ανάλογα με το μήκος του κεντραδιού που θα χρησιμοποιήσουμε δηλαδή να έχουν μήκος 15-20 cm με 1-2 cm διάμετρο. Τα κεντράδια καλό είναι να έχουν περισσότερους από δύο οφθαλμούς.
  2. Δημιουργούμε στα κεντράδια δύο αντικριστές σφήνες  μήκους 3-5 cm και τα τοποθετούμε στα άκρα του υποκειμένου (όπως φαίνεται στην φωτογραφία) έτσι ώστε οι ιστοί κεντριών και υποκειμένου να εφάπτονται πλήρως.
  3. Αλείφουμε με πάστα την πληγή και δένουμε με χόρτο ράφια.
Σφαιροβλάστης ελιάς

Πολλαπλασιασμός της ελιάς με γόγγρους ή σφαιροβλάστες

Γόγγροι ή Σφαιροβλάστες είναι ένα εξόγκωμα που μοιάζει με αυγό και εμφανίζεται στον κορμό. Αυτός αφαιρείται τον Φεβρουάριο με Μάρτιο με μαχαίρι (την πληγή την λειαίνουμε και την απολυμαίνουμε). Τον σποροβλάστη τον καλύπτουμε με μείγμα αργίλου και χωνεμένης κοπριάς και τον τοποθετούμε στο έδαφος σε βάθους 20 cm. Όταν ριζώσει (χρειάζονται 2-3 χρόνια) τεμαχίζεται σε τόσα μέρη όσες σχεδόν είναι και οι εκπτύξεις των οφθαλμών που προήλθαν απ’ αυτόν. Έπειτα από 2 μήνες περίπου βγαίνουν οι πρώτοι βλαστοί και δεν μένει παρά να επιλέξουμε τους καλύτερους.

Αυτή η μέθοδος δεν χρησιμοποιείται σήμερα γιατί πληγώνεται αρκετά το μητρικό δέντρο και τα δεντρύλλια αργούν να καρποφορήσουν

Παραφυάδες

Πολλαπλασιασμός της ελιάς με Παραφυάδες ή κολόριζα

Χρησιμοποιούμε δύο τρόπους πολλαπλασιασμού:

  1. Κολόριζα: Ο πολλαπλασιασμός γίνεται αποσπώντας πάντα με προσοχή τις χαμηλές παραφυάδες μαζί με βάση ξύλου του δέντρου με μήκος περίπου 80 cm, τις οποίες και φυτεύουμε σε φυτώριο όπου θα αναπτύξουν το δικό τους ριζικό σύστημα. Μετά από 2 χρόνια είναι έτοιμα για μεταφύτευση.

  2. Παραφυάδες: Ο πολλαπλασιασμός εφαρμόζοντας γονάτισμα της παραφυάδας και παράχωμα. Αφού ριζώσουν αποχωρίζονται από το μητρικό φυτό την περίοδο Φεβρουαρίου – Μαρτίου και κόβονται σε ύψος 50 cm. Στη συνέχεια κουρεύεται μερικώς η ρίζα και φυτεύεται σε σακούλες στο φυτώριο.

Τα δενδρύλλια αργούν να καρποφορήσουν γι’ αυτό το λόγο η μέθοδος με παραφυάδες χρησιμοποιείται πολύ περιορισμένα

Βλάστηση μοσχεύματος

Πολλαπλασιασμός της ελιάς με Μοσχεύματα

Το μόσχευμα που χρησιμοποιείται είναι από καρποφόρο και υγιές κλαδί σκληρό ηλικίας 2 ως 3 ετών με διάμετρο 3-5 εκ. και μήκος 80-90 cm, τα οποία αφού δεχτούν την επίδραση ορμόνης φυτεύονται όρθια ή οριζόντια με το μισό μέρος μέσα στο έδαφος και το μισό έξω (σε στρωμάτωση ή σε σακούλες, ή απευθείας στην οριστική τους θέση στον μελλοντικό ελαιώνα). Στην περίπτωση αυτή τα ξυλοφόρα μοσχεύματα μερικώς ριζοβολούν τον πρώτο χρόνο, τα περισσότερα τον δεύτερο και τον τρίτο. Η μέθοδος  αυτή είναι παραλλαγή αυτής με τα γροθάρια που χρησιμοποιούνται στον πολλαπλασιασμό της χονδρολιάς Χαλκιδικής.

Η περίοδος αυτή εφαρμόζεται μεταξύ του Φθινόπωρου και του Χει